De wet van Yerkes-Dodson en het Hormesis effect zijn twee concepten uit verschillende wetenschappelijke disciplines (psychologie t.o. biologie), maar ze lijken opvallend veel op elkaar. Ze beschrijven allebei een omgekeerde U-curve waarbij een beetje stress of prikkel juist goed is, maar te veel stress schadelijk wordt.
Yerkes-Dodson-wet (Psychologie)
- Wat het zegt:
Er is een optimaal niveau van mentale opwinding (stress, spanning, uitdaging) waarbij prestaties het best zijn. - Bij te weinig prikkels:
Verveling, onderprestatie, lage motivatie. - Bij een matige hoeveelheid stress:
Optimale focus, alertheid, leervermogen, motivatie. (De zogeheten stretchzone) - Bij te veel stress:
Angst, paniek, cognitieve blokkades, slechte prestaties. (Paniekzone) - Toepassing:
Gericht op mentale en gedragsmatige prestaties zoals leren, werken, spreken in het openbaar, etc.
Hormesis effect (Biologie / Fysiologie)
- Wat het zegt:
Een lage dosis van een stressfactor (bijv. gifstof, hitte, vasten, sporten) kan een positief effect hebben op het organisme. Te veel leidt tot schade. - Bij geen of weinig prikkel:
Geen adaptatie, zwakke respons, mogelijk afname in functioneren. - Bij milde stressor:
Activatie van celreparatie, antioxidanten, groei- en herstelmechanismen. (Bijvoorbeeld: vasten activeert autofagie) - Bij te hoge dosering:
Cellulaire schade, oxidatieve stress, ziekte of zelfs de dood. - Toepassing:
Gericht op lichamelijke gezondheid zoals training, voeding, gifstoffen, hittestress, etc.
Beiden tonen (zie afbeelding) dat te weinig of te veel stress averechts werkt, terwijl een gematigde prikkel juist positief is voor zowel je lichaam als je geest.
Praktisch voorbeeld dat beide combineert:
- IJsbaden of koud douchen:
- Fysiek: Het Hormesis effect zorgt voor verhoogde weerstand, verbeterde mitochondriale functie.
- Mentaal: Een lichte stresservaring verhoogt focus en geeft een gevoel van overwinning, precies het punt van de Yerkes-Dodson curve.
Lees in het volgende blog hoe we op een natuurlijke manier elke dag weer geprikkeld worden om het Hormesis effect te bereiken.
